مطالب جامع و کامل در مورد سقفها
سقفها
سقف اولین قسمت از سازه باربر ساختمان است که بارهای مرده و زنده روی آن قرار میگیرد همچنین در زلزله نیز چون نیروی زلزله را به دیاگرام سقف نسبت میدهیم لذا اهمیت طبیعت سقف و توانایی تحمل بارهای و انتقال آنها بسیار مهم است از این رو در این بخش به معرفی انواع سقف پرداخته شده است.
تعریف سقف:
سقف به قسمتی از ساختمان اطلاق می شود که برای پوشش و تقسیم طبقات ساختمان از هم ساخته می شود.و در صورتی که حد فاصل بین ساختمان و هوا باشدآن را بام می نامند.سقف ها به دسته های و تفاوتی تقسیم می شوند که آنها را بطور خلاصه توضیح می دهیم.
سقف طاق ضربی :
معماری سنتی ایران با این تحول همراه شد که سقف های طاق که روی دیوارها قرار می گیرفتند با تغییر در ارتفاع و فاصله ی بین دو سر طاق، تبدیل به سقف های طاق ضربی شدند، در این نوشته معایب و مزایای این نوع سقف می پردازیم.
معایب:
1- سنگین بسیار زیاد، عدم صلبیت دایاگرام سقف و تخریب در هنگام زلزله به شکل آوار که برای ساکنین خطرناک است.
2- امکان رد شدن تاسیسات مثل لوله از روی سقف امکان پذیر نیست مگر با افزایش ضخامت سقف که باعث سنگینی می شود و در صورتی که لوله بنا به رد شدن از سقف داشته باشد در ان قسمت (در نواری که اجرها چیده می شود )تنها چسبندگی بین آجر و ملات خاک و گچ است که سقف را نگه می دارد .
3-در تیرچه های وسط مولفه های افقی همدیگر را خنثی می کنند ولی در تیرهای دو سر این اتفاق نمی افتد و باید مهار شوند.
نتیجه گیری:
این سقف بار وارده به خودش را به صورت یک طرفه منتقل می کند. در این نوع سقف ایده قوسی چیدن آجرها خوب است ولی این سقف بسیار سنگین است چون قوس ها را باید با پوکه پر کرد.
همچنین عدم وجود یک دیاگرام صلب در این نوع سقف عملکرد آن را در برابر نیروهای زلزله پایین آورده است سرعت اجرای عملیات در این نوع سقف بسیار پایین است و هزینه های بالایی دارد و تخریب در سقف طاق ضربی به صورت آوار است و برای ساکنین خطر زیادی دارد.
سقف تیرچه بلوک:
سقف تیرچه و بلوك جزء دال های یك طرفه به حساب می آید كه در این نوع سقف برای كاهش بار مرده از بلوك های توخالی بسیار سبك ( مجوف) بتنی یا سفالی برای پر كردن سقف استفاده می شود.
كاربرد تیرچه و بلوك در ساختمان :
تیرچه و بلوك برای پوشش سقف ساختمان های اسكلت آجری و اسكلت فلزی واسكلت بتن ارمه استفاده می شود.
این سقف بار را به صورت یک طرفه منتقل می کند این سقف جزو سقفهای سنگین به شمار می رود. ایده پیش ساختگی در تیرچه های این سقف خوب است چون بتن در ناحیه کششی عملکردی برای ما نداشت لذا ما آن را حذف کرده ایم و جای آن را با بلوک سبک که نقش سازه ای ندارد پر می کنیم لذا تیرچه ها با بتن دال سقف یک تیرتی شکل را تشکیل می دهند که عملکرد پیوسته و خوبی به سقف می دهد این سقف در صورت اجرای صحیح از صلبیت مناسبی برخوردار می باشد.
در سقف تیرچه و بلوک ما آجرهای سنگین و چسبندگی گچ را در سقف طاق ضربی حذف کرده و به جای آن بلوک که سبک تر است جایگزین کرده ایم. بلوک ها نقش پر کننده دارند و انواع مختلفی دارند که می توان به بلوک سفالی که رایج تر است ، بلوک بتنی و بلوک پلی استایرن اشاره کرد. پیش ساختگی در تیرچه باعث می شود که فاصله آرماتورهای تیرچه تنظیم بوده و سرعت ساخت بالا رود.
در جاهایی که اتصال تیرچه به تیر اصلی برش زیاد است از ادکا به عنوان تقویت برشی استفاده می شود . برای انتقال ممان در بر تکیه گاه و پیوستگی سقف در دو طرف یک پل اصلی از آرماتور ممان منفی استفاده می شود.
برای دهانه های بزرگ عمود بر جهت تیر ریزی یک ریب یا کلاف استفاده می شود که برای خیز کاربرد دارد ولی نباید جهت انتقال بار را عوض کند.
محاسن این نوع سقف:
. دوام خوب در مقابل آ تش سوزی دارد.
. عایق صوتی خوبی است.
. عایق حرارتی در مقابل سرما وگرماست.
. عایق رطوبتی است.
معایب این نوع سقف:
. سقف سنگینی است
. در مقایل زلزله احتمال سقوط بلوک ها می رود.
. صلبیت نسبی پایینی دارد.
. اجرای آن نسبت به سقف های مشابه زمان زیادی نیاز دارد
. اجرای سقف تیرچه و بلوك نیاز به نیروی ماهر و متخصص دارد.
. بزرگترین عیب این سقف این است كه در دهانه های بزرگ نمی توان استفاده گردد.
جدول ارتفاع بلوك و ضخامت سقف:
ضخامت سقف ارتفاع بلوک
18 25
22 30
26 35
نكات مربوط به تیرچه ها:
1: اندازه ی عرض تیرچه ها 8 تا 12 سانتی متر است.
2: ضخامت تیرچه ها معمولا 4 سانتی متر است.
3: پس ازبتن ریزی تیرچه ها آن را بوسیله ویبراتور خوب ویبره كنیم.
4: بتن داخل قالب فلزی یا سفالی جهت ساخت تیرچه با عیار500 تا 400 تا كیلوگرم سیمان در متر مكعب بتن ریز با مصالح سنگی ریزدانه تهیه شود
5: فاصله محوروسط تا محوروسط تیرچه دیگر معمولا50 سانتیمتر می شود.
نتیجه گیری:
این سقف بار وارده به خودش را به صورت یک طرفه منتقل می کند و وزن آن زیاد است.
همچنین عدم وجود یک دیاگرام صلب در این نوع سقف عملکرد آن را در برابر نیروهای زلزله پایین آورده است و تخریب در این نوع سقف به صورت آوار بوده که برای ساکنین خطر زیادی دارد.
انواع بلوکهای سقفی:
بلوک سیمانی
بلوک سفالی
بلوکهای تلفیق سیمان بالیکا: وزن سبکتری نسبت به بلوک سیمانی دارد
بلوکهای پلی استایرن(یونولیت- فرم)
بلوکهای سیمانی سنگین هستند بلوک سفالی از آنها سبکتر میباشد.
بلوکها عایق صدا هستند و مقاومت ندارند.
در زلزله اگر بلوکها شکسته باشند در هنگام زلزله فرو میریزد و در ناحیه شکستگی بتن زیادی استفاده می شود. خیلی بتن در آن استفاده میشود در ناحیه شکستگیها پرت حمل و نقل، بالا بردن، جاگذاشتن آن زیاد است.
بلوکهای پلی استایرین از سفال خیلی بهترهستند، یک پودر است که به آن حرارت میدهیم و گاز میشود و گاز را داخل یک قالب میکنیم و بعد آنرا سرد میکنیم. در آلمان آنرا استفاده میگردند. مواد آن مقاوم در برابر حریق و آتش نمیگیرد و فقط جمع میشود و مواد سمی آن به اندازه استاندارد است متاسفانه در کشور ما یخدان سازها شروع به تولید این نوع بلوک کردند و بلوکهای با کیفیت نامطلوب وارد بازار شد و چند زمانی به دلیل غیراستاندارد بودن بلوکهای پلی استایرن استفاده از این بلوکها ممنوع است. در کل بلوکهای پلی استایرن با چگالی 80 و مقاوم در برابر حریق هستند.
سقف کُرمیت:
در سیستم سقف کُرمیت از تیرچه های فولادی با جان باز در ترکیب با بتن استفاده می شود. در ساخت تیرچه های مذکور از یک تسمه، در بال تحتانی و نیز یک میلگرد خم شده در جان استفاده می شود. برای پرکردن فضای خالی بین تیرچه ها از قالب های ثابت مانند بلوک های سیمانی، پلی استایرن، طاق ضربی ، قالب های موقت فولادی (کامپوزیت ) و یا هر پرکننده سبک استفاده می شود. فواصل تیرچه ها بسته به نوع قالب از 73 سانتی تا 100 سانتی متر متغیراست ، روی سقف نیز با 4 الی 10 سانتی متر بتن پوشانده می شود.
تیرچه ها از نوع خود ایستا بوده و به همین علت هیچ نوع شمع بندی در زیر سقف مورد نیاز نمی باشدو تیرچه ها به نحوی طراحی می شوند که بتوانند وزن بتن خیس، قالب ها و عوامل اجرایی سقف را به تنهایی تحمل کنند.
پس ازاین که بتن به 75% مقاومت مشخصه خود می رسد.
تیرچه های فولادی با بتن به صورت یک مقطع مختلط وارد عمل شده و بارهای مرده و زنده سقف را تحمل می کنند.
سقف تیرچه و بلوک کُرمیت:
با متداول شدن سقف های تیرچه و بلوک سنتی برخی از مشکلات سیستم طاق ضربی مرتفع شد. اما این سقف ها مشکلات دیگری را به همراه خود پدید آوردند که عمده ترین آنها ضرورت استفاده از شمع بندی در زیر سقف است.
شمع بندی علاوه بر دست و پاگیر بودن هزینه زیادی را نیز بر ساختمان تحمیل می کند. در سال 1363 با استفاده از بلوك کُرمیت به جای طاق ضربی كه قبلا” در این سیستم بعنوان قالب ثابت بكار می رفت عملا” سقف تیرچه وبلوک کُرمیت وارد بازارشد.
این سقف به علت خود ایستا بودن تیرچه ها نیازی به شمع بندی ندارند و به همین علت از سرعت اجرای بسیار بالایی برخوردار می باشد. اجرای این سقف بر روی اسكلت های فولادی بتنی و دیوارهای باربر امکان پذیر می باشد.
سقف تیرچه با جان باز- کرمیت- پایا:
از انواع سقف تیرچه بلوک است، برای سقف تیرچه بلوک باید شمعهایی در فواصل مختلف بگذاریم و حتی خیزمنفی ایجاد کنیم یعنی در وسط تیر شمع بلندتر قرار بدهیم.
در سقفهای فرودگاهها و درسقفهای بلند زدن داربست و هزینه آن بالا است و همچنین کار مشکل است به همین خاطر از سقفها کرمیت استفاده میشود که نیازی به شمع ندارند و کار راحتر است.
در این نوع سقفها بالا و پایین آنها را تسمه میاندازیم که بعدا داخل بتن میروند و تیر مرکب میشود این تسمهها باید ضخیم باشند که بتواند وزن تیر، بلوکها- بتن و خودش را تحمل کند و دیگر در این نوع سقف احتیاجی به شمع نداریم. اول آقای کرمیت در ایران این نوع سیستم را ثبت کرد به همین دلیل به سقفهای تیرچه با جان باز کرمیت نیز میگویند.
این سقفها با خشک شدن بتن مقاومت خیلی زیادی را ایجاد میکنند هزینه این سقفها زیاد میباشد و در فرودگاهها و در جاهای بلندبیشتر استفاده میشود.
این سقفها مقاومت بالایی را به وجود میآورند. با 5cm بتنریزی روی این سقفها یک دیافراگم صلب ایجاد میکنیم که مقاومت موردنیاز ما را تامین میکنند.
دلایل استفاده از سقفهای تیرچه با جان باز:
1- در جاهایی که هزینه قالببندی و شمعبندی بیشتر از هزینه سقف کرمیت باشد.
2- امکان اجرای همزمان سقف چندطبقه فراهم است.
در تیرچه بلوک امکان اجرای چند طبقه همزمان وجود ندارد.
این نوع سقف گرانتر از تیرچه بلوک است و مشکلات تیرچه بلوک را نیز دارا میباشد.
سقف کامپوزیت:
سقف های کمپوزیت ترکیبی هستند از فولاد و بتن که برای یکپارچگی این آنها از برشگیر (نبشی)استفاده می شود. که این نبشی با بتن درگیری ایجاد کرده و یکپارچگی درست می کند و چون تیرهای فرعی کمپوزیت به علت گیردار بودن تیرهای اصلی و با توجه به لنگر پوش (لنگر زلزله) بتن روی تیرهای اصلی نمی تواند به مقاومتش کمک کند .میلگردهایی که روی سقف کامپوزیت قرار دارند میلگردهایی حرارتی هستند که در جهت مخاالف با تیرهایی فرعی باعث یکپارچه شدن بتن و درگیری با سقف کامپوزیت می شود وبا جوش دادن به تیرهای فرعی مانع ترک خوردن بتن می شود . درقالب بندی این سقفها معمولا از تخته کوبی استفاده می شود و بعد از اتمام بتن ریزی نایلون باعث راحت جدا شدن تخته ها می شود و در برخی موارد از یونولیت استفاده می شود که به علت محکم نبودن باید شمع کوبی کنند و مشکلات اجرایی بیشتری دارد و دلیل دیگر اینکه یونولیت زیر سقف می ماند و ما نمی توانیم از فضای زیر سقف کامپوزیت که تیر های فرعی آنها معمولا زنبوری هستند برای عبور لوله تاسیساتی استفاده کنیم در ضمن عایق خوبی برای حرارت بالا نیست.در قالب بندی تخته کوبی مهمترین مزیت آنها این است که در زیر سقف کامپوزیت خلائی وجود دارد و از این خلا برای لوله های تاسیساتی استفاده می شود.یکی از مزیت های سقف کامپوزیت قدرتمندی آن نسبت به سقفهای تیرچه بلوک است چون یکی از راههای یکپارچه کردن رفتار ستون ها در هنگام زلزله از طریق سقف می باشد و سقف کامپوزیت به دلیل برش گیر های نصب شده روی تیرهای فرعی یکپارچگی بین فولاد و بتن ایجاد شده و در اطراف ستونها هم همین طور در نتیجه ستون ها در هنگام زلزله رفتار یکپارچه دارند ولی در سقف تیرچه بلوک این گونه نیست.کلا در باره سیستم های خمشی باید گفت در این سیستم تمام تیرهای اصلی گیردار عمل می کنند و معمولا از پروفیل های سالم استفاده می کنند (لانه زنبوری نباشد)چون اصلا دارای لنگر می باشند و در نتیجه باید آنجا ورق بزنیم و ثانیا لنگرماکزیمم برش در یک سوم تکیه گاهها وجود دارد. ما باید در صورت استفاده از زنبوری آنجا را پر کنیم و ما هم وسط را پر کرده و هم گوشه را پر می کنیم و این تنها وقتی است که ما پروفیل نداریم مگرنه بهتر است از پروفیل استفاده شود.
سقف کامپوزیت با ورق فلزی:Hatch channel
برای اجرای این سقف از ورقهای سردنورد شن گالوانیزه استفاده میشود که روی آن را بتن میریزیم لبه صفحه و ورقها باید اعواج داشته باشد تا درگیری کامپوزیت را داشته باشیم. این صفحه نقش قالب را دارد و هم در کشش و فشار نیز کار میکند و هم یک سطح گسترده و صاف را نیز بوجود میآورد. که باعث سبکی سقف شده و اجرای آن نیز سریع و راحت میباشد. اگر بار روی این گونه سقفها زیاد باشد مانند بار سقف پارکینگ این سقفها را با سقف کامپوزیت ترکیب میکنند. به عنوان مثال میتوان به سقف پارکینگ فرودگاه امام در تهران اشاره کرد که با این سیستم اجرا شده است.
از جمله مزایای دیگر این سقفها میتوان به عملکرد رفتار غیرخطی این سقف در برابر زلزله اشاره کرد که عملکرد این سقفها در برابر زلزله مناسب میباشد و تمام ساختمان در برابرزلزله رفتار پیوستهای دارد که این رفتار بدلیل استفاده از ورقهای گالوانیزه، و سبکسازی سقف میباشد.
عملکرد مناسبی دارد. Hatch Channel سقف دال با ترکیب
که باعث نازکی این سقف و سبکی نسبی آن شده است یک صفحه گالوانیزه بسیار نازک که توی آن با بتن پر می شود ساختار این نوع سقف را تشکیل می دهد.
این صفحه در کشش عمل می کند و این خوب است و همچنین نقش قالبی برای بتن دارد.
از انواع این نوع سقف های می توان به انواع زیر اشاره کرد:
. ایرانیت ، کرمانیت
ورقهای گالوانیزه.
ساندویچ پانل.
انواع و اقسام پوششهای پلیمری.
در سقف ایرانیت که از جنس آزبست سیمانی است و بسیار سرطان زا و خطر ناک است.
در ورق گالوانیزه به دلیل بالابردن مدول مقطع ورق موجدار استفاده می شود ولی از نظر عایق بسیار بد است و باید حتما زیرش پشم شیشه و پشم سنگ استفاده کنیم در ضمن پشم سنگ نیز سرطان زا و برای سلامتی مضر است این ورقهای موجدار روی پروفیلهای ضد شکل نصب می شود و با پیچ و چسب یا واشر برای آببندی استفاده می شود و اتصال برقرار می شود.
در ساندویچ پانل ها که هم به صورت سقفی و هم دیواری تولید می شوند از ورقهای گالوانیزه و در بین آن از پلی اورتان ( که گاز سمی تولید می کند ) یا پلی استیرین استفاده می شود سقف های ساندویچ پانل در صورت نداشتن نیروی متخصص در اجرا دچار مشکلات فراوانی از جمله عدم آب بندی مناسب می شود.
از سقف های با پوشش پلیمری می توان به آجر طبرستان اشاره کرد که سقف نسبتا سنگینی است و اتصال بین آجرهای آن ضعیف بوده و خود سفال هم ترد و شکننده است و در زلزله به صورت انفجاری تخریب می شود
سقفهای پشتبام، طبقه آخر(سقفهای پوششی سبک برای بام):
این سقفها، سقفهای پوششی مکعبی هستند که برای بام استفاده میشوند. سقف پشت بام را میتوان شیبدار کرد که این شیبدار کردن میتواند یک طرفه یا دو طرفه باشد. شیبدار کردن سقفها به دلیل
1- سنگینی ایزوگام و یا اضافه کردن یک طبقه دیگر را حذف کنیم.
2- سقف را سبک کنیم.
روی این سقفها بارگذاری نمیشود و این سقفها باید بار برف، بار باد و وزن یک آدم را تحمل کنند برای اجرای این سقفها باید موارد زیر را در نظر گرفت:
1- برای پروفیل زیر این سقفها از فولاد سرد نوردشده استفاده کنیم که سبک باشد و تشکیل شبکه خرپایی بدهد
2- روی سقف نیز از صفحات روکشدار استفاده کنیم.
از انواع این نوع سقفها میتوان به موارد زیراشاره کرد:
1- ایرانیت- کرمانیت 2- سفال طبرستان 3- سقفهای ورق گالوانیزه موجدار
صفحات روکش:
ورق سرد نورد شن از همه صفحات روکش دیگر سبکتر و قابل بازیافت میباشد و از صفحات روکش دیگر پیوستهتر است.
ورق سیمانی آزبست، سرطانزا و خطرناک میباشد. ورقهای سیمانی قابل بازیافت نمیباشند و پس از مدتی نمیتوان از آنها استفاده کرد. در ورقهای سیمانی غیرآزبست، الیاف درسیمان قرار داده میشود و بتن را مسلح میکنند تا مشکل کشش را حل کنند.
از جمله ورقهای سوفای میتوان به سوفال طبرستان اشاره کرد که قطعات سوفالی را به صورت شیبدار قرار میدهند. که باعث کاهش سرعت اجرای سقف میشود. استفاده از ورقهای سوفالی باعث سنگینی سقف میشود. اتصال بین سوفالهای آن ضعیف بوده و خود سوفال هم ترد و شکننده است و درزلزله به صورت انفجاری تخریب میشود.
تایل سیمانی مانند ورقهای سولفالی میباشد و از جنس سیمان میباشند ولی از ورقهای سوفال سنگینتر هستند.
ورقهای پلیمری از جنس ایزوگام است ولی صلبتر وجامعتر، از مواد نفتی و پلیمری تشکیل شدهاند که باعث میشود مشکلات زیست محیطی نداشته باشد و چون از مواد پلیمر ساخته میشوند، طرحهای مختلفی دارند.
نکته قابل ذکر در مورد صفحات یونولیت این است که این صفحات باید از زیر مهار شوند تا در مقابل باد بتوانند مقاومت بکنند.
زیر همه صفحات روکش باریک لایه عایق به کار ببریم.
سقف دال بتنی:
سقف دال بتنی یک سقف بتنی پیوسته است که توسط شبکه آرماتور، مسلح میشود عملکرد این سقف در توزیع و انتقال نیرو به دو صورت یک طرفه و دو طرفه میباشد. اما دال دو طرفه به دلیل این که نیرو را به دوراستا تقسیم میکند عملکرد مناسبتری نسبت به دال یک طرفه دارد. دال عموما در ساختمان اسکلت بتنی عملکرد خوبی دارند وبرای اسکلت فولادی مناسب نمیباشند.
از جمله معایب سقف دال بتنی میتوان به سنگینتر بودن این سقف نسبت به سقف کامپوزیت اشاره کرد و همچنین در این سقف نیروی فشاری و کنشی به یک نوع مصالح که آن بتن است وارد میشود که همانطور که میدانید بتن در برابر نیروی کششی عملکرد منابسی ندارد. همچنین سقف دال مشکلات اجرای نسبتا زیادی دارد و اجرای متناسب آن با طراحی کار سختی میباشد. استفاده از این سقف در ایران کاربرد چندانی ندارد.
سقف چوبی:
سقفهای چوبی از مشتقات چوب ساخته میشوند از جمله مشتقات چوب میتوان به نئوپانPly wood, OSP اشاره کرد.
OSP: از مشتقات چوب میباشد که به صورت خرده چوب است که به هم فشرده شدهاند.OSP مانند نئوپان میباشد ولی عملکرد بهتری نسبت به نئوپان دارد.
:Ply wood
دو لایه چوب است که یک ماده پلی مری بین دولایه آن قرار میگیرد این ماده پلی مری یک ماده نرم و توپر که باعث چسبیدن و اتصال دولایه چوب میشود.
استفاده از سقف چوبی به دلیل سبکی آن بسیار مناسب بوده و باعث کاهش وزن ساخته میشود، مخصوصا در جاهایی که نیروی زلزله غالب باشد.
از معایب این سیستم میتوان به مشکل حریق و آتش سوزی این نوع سقف و همچنین به شکل موریانهها اشاره کرد.
استفاده از چوب مستلزم داشتن صنایع چوب پیشرفته و همچنین داشتن تکنولوژی در جهت غنیسازی چوبها در راستای الیاف برای تولید الوار از چوب طبق استانداردهای قابل قبول میباشد که هم اکنون صنعت و تکنولوژی ساخت و غنی سازی چوب در کشورهای آمریکا، کانادا، روسیه و بخشی از کشورهای قاره اروپا میباشد. این صنعت در ایران متاسفانه پیشرفت چندانی نداشته است از دلایل عمده عدم پیشرفت کشورمان در این زمینه میتوان به محدود بودن استفاده بیرویه از منابع جنگلی برونی داشتن برنامهای مدرن برای جایگزینی این منابع طبیعی و نداشتن صنعت و تکنولوژی برای بهرهبرداری اشاره نمود.
استفاده از سازه های چوبی مستلزم داشتن صنایع چوب پیشرفته و همچنین داشتن تكنولوژی در جهت غنی سازی چوب ها در راستای الیاف برای تولید الوار از چوب طبق استاندارد های قابل قبول می باشد كه هم اكنون صنعت و تكنولوژی ساخت و غنی سازی چوب در كشورهای آمریكا ، كانادا ، روسیه و بخشی از كشورهای قاره اروپا می باشد.
این صنعت در ایران متاسفانه پیشرفت چندانی نداشته است از دلایل عمده عدم پیشرفت كشورمان در این زمینه می توان به محدود بودن استفاده بی رویه از منابع جنگلی بدون داشتن برنامه ای مدون برای جایگزینی این منابع طبیعی و نداشتن صنعت و تكنولوژی برای بهره برداری اشاره نمود.
این نوع سقف ها بیشتر در سازه هایی که سیستم آن تقریبا چوبی است استفاده می شود . در جاهایی که نیروی زلزله غالب می باشد این استفاده از این نوع سقف به دلیل سبکی بسیار مناسب می باشد.
از معایب این سیستم می توان به دچار حریق شدن آن اشاره نمود.
1-سقفهای گنبدی:
یکی از شاهکارهای معماری باستان ایران طراحی سقف های گنبدی است که در آنها سقف ها به هیچ وجه نیروی کششی حتی کشش ناشی از خمش وجود ندارد . در صورت محاسبه ی دیاگرام های نیروهای داخلی این سقف ها به هیچ وجه در برابر نیروهای نقلی استاتیکی در این سیستم به خاطر خاصیت قوس (کروی بودن)نیروی کششی وجود ندارد و هر نیرو که به این سیستم وارد شود به بی نهایت نیروی محوری در بی نهایت جهت (در سه بعد) تقسیم می شود.
بنابراین این نوع سقف در برابر نیروهای نقلی استاتیکی بهترین عملکرد را دارند.
پی گنبد باید به صورت حلقه ای و پیوسته باشد تا در برابر نیرو هائی مثل زلزله تغییر شکل ندهند و پایداری خود را حفظ کند .اگر گنبد روی سقف باشد باید ان را روی سقف مستحکم و مقاوم کرد تا در برابر نیروهای زلزله عملکرد مناسب داشته باشد.
به هنگام اجرای گنبد بر روی دیوارهای گوشه دار باید به صورت شکل زیر آرام آرام این گوشه را به دایره تبدیل کرد. این امر خود نوعی انعطاف پذیری اجرای این سقف را با انواع طراحی معماری در انواع زاویه های مختلف به حساب می آید.
2-سقف های طاق:
در طاق نیز همانند گنبد ها از خاصیت قوس استفاده شده است با این تفاوت که گنبد به صورت کروی اجرا شده ولی طاق به صورت استوانه به همین دلیل نیروها فقط به صورت دو بعدی تقسیم شده همچنین به خاطر نداشتن حلقه به دور ان نسبت به گنبد عملکرد ضعیف تری دارد و باید ضعف ان را با چوب یا افزایش ضخامت دیوار تقویت کرد.
سقفهای کاذب:
سقف کاذب «کف کاذب»: برای رد کردن کانالهای کولر و لولههای آب از سقف کاذب«کف کاذب» استفاده میکنند سقف کاذب قدرت فوقالعادهای به مهندسهای معمار ساختمان برای طراحی میدهد و از سقف کاذب برای زیبایی در ساختمان استفاده میشود سقف کاذب سقفی است که عملکرد سازهای ندارد.
سقف کاذب:
1- سقف گچ و رابیتس (سیمان و رابیتس)
2- سقف کاذب با تکنولوژی ساخت و ساز خشک
مقطع سقف کاذب:
در سقف کاذب جنس آویزها از آمارتور میباشد چون آویزها فقط کشش را تحمل میکند و در فشار نمیباشند بنابراین از آرماتور استفاده میشود اما در شبکه زیر آویزها اصلا نباید از آرماتور استفاده کرد چون بایستی خمش را نیز تحمل کنند به همین دلیل از نبشی استفاده میکنند.
درسقف تیرچه بلوک آویزها را داخل تیرچهها و داخل بتن قرار میدهند و زیر آن شبکه را میبندند که شبکه از جنس نبشی است سپس روی شبکه یک توری قرار میدهند که به آن رابیتس میگویند و رابیتسها را به نبشیها میبندند و در مرحله بعد روی رابیتسها را گچ میکشند و خطای گچ کاری روی رابیتس حداقل در حدود3CM میباشد برای تراز رابیتسها از شلنگ تراز استفاده میکنیم که خود این روش نیز خطای زیادی دارد بعد از نصب رابیتسها روی آن یک لایه گچ میزنند تا سقف را تراز نمایند چون در این روش خطای دست زیاد است به همین دلیل روش مناسبی نیست. حداقل وزن ایده آ ل در سقف کاذبمیباشد که با اجرای ضعیف سقف، وزن آن بیشتر از مقدار گرفته شده میشود.
در جاهای مرطوب مانند سرویسهای بهداشتی از سقف کاذب گچ و رابیتس استفاده نمیشود بلکه از سقف کاذب سیمان و رابیتس استفاده میشود به دلیل اینکه سیمان عملکرد بهتری نسبت به گچ در مقابل رطوبت دارد اما سقفهای کاذب سیمان و رابیتس مشکلاتی دارند که عبارتند از:
1- گیر و بست ندارند به دلیل اینکه زمان گیرش سیمان زیاد است.
2- سنگینی این نوع سقفها
برای حل کردن مشکل اول معمولا در لایه اول گچ و سیمان را با یکدیگر مخلوط میکنند و سپس اجرا میکنند و برای اینکه این عمل انجام شود ضخامت سقفها افزایش پیدا میکند و در نتیجه وزن این سقفها زیاد میشود.
سقف کاذب با تکنولوژی ساخت و ساز خشک:
Dry Wall System تنها شرکتی که در ایران Dry wall تولید میکند، شرکت کناف است.
در سیستمDry wall از دو نوع برد استفاده میشود:
1- Gybson board بردگچی
2- Cement board برد سیمانی
در ایران گچ با خلوص95% وجود دارد و این گچ به فراوانی در کشور ما مباشد ولی در کشورها دیگر گچ با این درجه خلوص و به این فراوانی وجود ندارد ولی از Dry wall system در صنعت ساختمان سازی استفاده میکنند.
در این سیستم مزیت خیلی خوبی دارد این است که پرت را دقیق میتوان حساب کرد ولی استفاده از گچ کاری معمولی پرت بسیار زیادی را به همراه دارد.
مکانیزمDry wall system به این صورت است که گچ را فشرده میکنند و در دو طرف آن مقوای کرافتcraft قرار میدهند.
- مقوای Craft مقوای مقاوم ساختمان است که در خارج از کشور زیاد استفاده میشود در این روش ابتدا سنگ گچ را به گچ کشته تبدیل میکند و سپس یک سری مواد افزودنی خاص به آن اضافه میکنند بعد بین دو مقوا گچ را فشرده میکنند و دوباره آنرا میپذند و مجددا تبدیل به سنگ گچ میشود.
با توجه به اینکه از چه نوع مواد افزودنی در پانلهاGypsum استفاده شدهاند به انواع زیر تقسیم میشوند.
انواع پانلهای گچی :Gypsum board
1- RG= Regular عادی
2- MR=Moisture Resistance مقاوم در برابر رطوبت«Green board»
3-FR=Fire Resistance مقاوم در برابر حریق
4-FM=Fire and moisture Resistance مقاوم در برابر حریق و رطوبت
RG: یانلهای گچی نوع اول یا پانلها معمولی مقاومت خیلی بیشتری نسبت به گچ معمولی روی دیوار دارند چون سنگ گچ هستند.
عرض این پانلها در سیستم متریک1.2M میباشد و در سیستم اینچی1.22 میباشد و در همه جاها این عرض ثابت میباشد.
ولی طول پانلها متغییر است و طول آنها بین 2.2M الی3M میباشد.
طول این پانلها دراندازههای3M, 2.8M-2.6M- 2.5M-2.4M-2.2M میباشند.
MR: پانلهای گچی نوع دوم یا پانلهای گچی مقاوم در برابر طوبت را در حمامها و استخرها میتوان استفاده کرد و داخل مواد آن سیلیکون نیز وجود دارد و برخلاف گچهای معمولی که در مجاورت رطوبت خیس میشوند و گچ آنها میریزد و یا روی آنها شوره میزنند نوعMR هیچ اتفاقی برای آنها نمیافتد.
- در پانلهایR6 به دلیل خاصیت موینه آب، آب به سمت بالا حرکت میکند و یانل را جنس میکند ولی این یانل نیز مقاوم است و پایین نمیریزد.
FR پانل گچی مقاوم در برابر حریق:
با استفاده از علم مهندسی گچ یک سری مصالح ایجاد کردهاند که در داخل آنها آب تبلور استفاده شده و کاربرد این پانلها در اسکلت ساختمان میباشد با استفاده از این مواد تیرها و ستونها را باکس میکنند. در هنگام آتش سوزی آب تبلور آب داخل بردهای گچی، تبخیر میشود و بخار آب دور تیرها و ستونها قرار میگیرد و باعث میشوند زمان ذوب فلز به تاخیر بیفتد.نمونهایازساختمانهای که این سیستم در آنها به کار برده شده است عبارتند از:
بیمارستان پاستور بم که اتاق عمل آن که حریق خورده و تا 2 ساعت در مقابل آتشسوزی مقاوم است ساختمانهای وزارت راه و کشور نیز کد حریق دارند و آنها نیز تا 2 ساعت در مقابل آتشسوزی مقاوم هستند. ورزشگاه بم کد حریق دارد و تا 3 ساعت در مقابل آتشسوزی مقاوم است در کل بردFR در مقابل آتش سوزی به ما کد حریق میدهند.
FM: در جاهایی که رطوبت داریم« استخرها- سرویس» و میخواهیم در برابر آتشسوزی نیز مقاوم باشند از نوعFM استفاده میکنیم.
برای اتصال این پانلها به سقف از پروفیلهای فولادی سرد نورد شده استفاده میشود و در نقاطی که پروفیلها روی هم قرار میگیرند، توسط کلیپس یا پیچ به هم وصل میشوند. برای سفت کردن پیچها از دستگاه 5Crew gun استفاده میشود.
در این سیستم سقف کاذب، اتصال آن به سقف بوسیله جوش نمباشد، بلکه باHilt gun میخ را به سقف شلیک میکنند که یک نوع جوش انفجاری است.
در این سیستم خطای کارگر به حداقل ممکن میرسد و کارگر باید تنها نبشی دور آن را تراز کند.
تراز کردن نبشیها در این سیستم بوسیله دستگاهRotar Laser Levelero (تراز کننده چرخشی نیرو) صورت میگیرد.
در تکنولوژی ساخت و ساز خشک ملات را از سیستم حذف میکنیم.
:Cement board برد سیمانی:
برد سیمانی عملکرد شبیه برد گچی دارد با این تفاوت که مقوایcraft روی آن قرار نمیگیرد و باید برون آزبست می باشد.
مصرف بردهای سیمانی کمتر از بردهای گچی میباشد، از نظر هزینه این بردها گرانتر از بردهای گچی هستند و در انتقال رطوبت و حرارت و صدا به خوبی گچ نیستند. از این بردها در فضاهای بیرونی استفاده میشود. ضخامت این نوع بردها12mm, 9mm,6mm, 4.5mm به دلیل ارتعاش زیاد معمولا استفاده نمیشود.
در ایران این بردها تولید نمیشوند و وارداتی میباشند و شرکت کنافcement board را تولید میکند(AQUA board) که در آن از الیافی استفاده شده است که از نظر حرارت و آگوستیک مناسب میباشد و قیمت آنها نسبت به دیگر بردهای سیمانی بیشتر باشد.
سقفهای کاذبی که تاکنون در مورد آنها توضیح داده شد به سقفهای کاذب هوا بند مشهور هستند که از آن جمله میتوان به سقف کاذب گچ و رابیتس و سقف کاذب با تکنولوژی ساخت و ساز خشک اشاره کرد، که هوا داخل این نوع سقفها نفوذ نمیکند.
سقفهای کاذب غیرهوا بند:
1- سقفهای مشبک60×60
- کناف
- آرمسترانگ
-USG
2- سقفهای تزیئناتی خاص
از سقفهای غیرهوابند مشبک، در جاهایی استفاده میشود که تاسیسات کنترلی داریم.
در سقفهای مشبک، پروفیلهای به کار رفته در آنها سپری میباشد که تایلهایی روی آن قرار میگیرند.
با توجه به این که استفاده از شیشه در نورگیرهای سقف بسیار خطرناک است استفاده از پلی کربنات به جای شیشه توصیه میشود که پلی کربنات مزایای بیشتری نسبت به شیشه دارد که عبارتند از:
1- عایق
2- سبکی
3- خطرات شیشه را به همراه ندارند
اينجانب اسدالله آباديان دبير آموزش حرفه وفن(کار و فناوری)